چک عادی و حقوقی تفاوتهایی با هم دارند که این تفاوتها باعث میشوند که نحوه دادرسی به آنها تفاوت کند. اگر بخواهیم خیلی خلاصه پاسخ دهیم، چک عادی همان چکی است که من و شما صادر میکنیم هیچ شرطی برای پاس کردن آن به جز تاریخ سررسید وجود ندارد و چک حقوقی چکی است که در آن شرطی مانند بابت ضمانت حسن انجام کار نوشته شده است.
در این مطلب آقای دکتر خلیل جمعه زاده میخواهند در مورد تفاوتهای چک حقوقی و عادی برای ما توضیحات کاملی را ارائه دهند.
[lwptoc]
چک عادی چیست؟
چک از جمله قدیمیترین ابزارهای مالی برای پرداخت بوده که توسط افراد مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. چکها باتوجه به نوع و ماهیتی که دارند، به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. رایجترین نوع چک، عادی بوده که دارای ویژگیهای سطحی و سادهای است. در این نوع از دارایی، شخص مالک از حساب بانکی خود در وجه شخص دیگری، مبلغی را صادر میکند. دریافتکننده چک میتواند پس از دریافت چک و در موعد مقرر، به بانک مراجعه کرده و دارایی خود را وصول کند. لازم به ذکر است که این چک میتواند در وجه شخص صادر یا به صورت حامل تقدیم گردد.
به بیان سادهتر چک عادی همان چکی است که ما و شما در معاملات روزمره خود از آن استفاده میکنیم.
چک حقوقی چه نوع چکی است؟
یکی دیگر از انواع چکهای موجود، چک حقوقی بوده که با نوع عادی آن تفاوتهایی را دارد. در واقع اصلیترین ویژگی و خصوصیت چک حقوقی، این است که امکان پیگیری کیفری آن وجود ندارد. به عبارتی هنگامی که چک حقوقی برگشت خورد، دیگر دارنده چک نمیتواند برای وصول آن، از مالک شکایت کیفری (دریافت حکم جلب) کند. این پروسه خود یک فرآیند زمانبر بوده که بهواسطه این عمل، چنین اقداماتی نیز دیگر پیش نمیآید. البته این عدم قابلیت پیگیری کیفری راه فراری برای مالک نبوده و دارنده چک میتواند برای دریافت دارایی خود، اموال صادر کننده را به اجرا بگذارد. در این خصوص معمولا به صادر کننده مهلتی داده میشود تا نسبت به تزریق نقدینگی اقدام نماید تا از هرگونه اقدامات بعدی جلوگیری شود.
اگر یک چک را در مهلت 6 ماه بعد از سررسید آن به بانک ارائه نداده و برگه عدم پرداخت برای آن صادر نشود، در زمره چکهای حقوقی قرار میگیرد.
چک عادی و چک حقوقی چه تفاوتی دارند؟
برای اینکه بتوانیم تفاوت دو نوع از چک تحت عناوین عادی و حقوقی را بدانیم، باید ویژگیهای هر یک را بررسی کنیم. چک عادی، سادهترین و راحتترین سند مالی بوده که توسط شخص کشیده میشود. این نوع از سند هیچگونه شاخصههای عجیب و پیچیده نداشته و به راحتترین شکل ممکن به دست شخص میرسد. همینطور پس از آنکه چک به دلیل عدم موجودی برگشت خورد، دارنده چک میتواند از صادر کننده شکایت کرده و برای وی پرونده حقوقی درست کند. لازم به ذکر است که چکهای عادی دارای اعتبار پرداخت نبوده و تنها اعتبار صاحب چک است که باعث معتبر شدن آن میشود.
در طرف دیگر، چک حقوقی وجود دارد که کمی متمایز با چک عادی است. همانطور که عنوان شد، اصلیترین امتیاز چک حقوقی نسبت به چک عادی، این است که دارای پیگیری کیفری نبوده و دریافتکننده چک پس از عدم وصول، نمیتواند علیه مالک چک، اعاده حیثیت کند. این قابلیت را قانونگذار برای مالک چک تنظیم کرده است. شاکی در این حالت میتواند با ارائه دادخواستی، نسبت به توقیف اموال و داراییهای صادر کننده چک اقدام نماید. بنابراین اصلیترین تفاوت این دو چک، قابلیت پیگیری و وصول دارایی است.
در صورتی که در متن چک از جملاتی مانند چک تخلیه، برای ضمانت و یا هر شرط دیگری استفاده شود، آن چک در زمره چکهای حقوقی دستهبندی میشود و پروندههای خیانت در امانت چک معمولا برای چکهای حقوقی تشکیل میشوند.
پاسخ به سوالات شما توسط وکیل پایه یک دادگستری
همین الان سوال خود را در بخش نظرات بپرسید!
مشاوره تلفنی
پاسخگویی 8 صبح الی 8 شب
تنها با یک کلیک با ما تماس بگیرید !
نحوه وصول چک عادی و حقوقی در صورت برگشت خوردن
یکی از مهمترین موضوعاتی که حول محور چک موجود است، نحوهی وصول آن پس از برگشتخوردن است. به طور کلی سه روش برای وصول چک وجود دارد. هر کدام از این روشها ویژگی خاص خود را دارند و ممکن است برای هر چکی، این اقدامات موثر نباشد. به عنوان مثال روش کیفری برای چکهای حقوقی کارساز نبوده و باید از روشهای دیگری برای وصول این چک استفاده کرد. در ادامه به بررسی روشهای مختلف وصول چک خواهیم پرداخت.
البته در مطلب مراحل قانونی وصول چک صیادی از طریق دادگاه و اجرای ثبت به صورت مفصل در این مورد صحبت کردیم.
اقدام کیفری برای وصول چک
نخستین و اصلیترین روشی که برای وصول چک برگشتی وجود دارد، اقدام کیفری است. این روش که توسط دادگاه مورد اجرا واقع میشود، دارنده چک میبایست حداکثر ظرف مدت 6 ماه پس از عدم وصول چک، آن را برگشت زده و گواهی عدم پرداخت آن را از بانک دریافت کند. لازم به ذکر است که در صورت عدم دریافت گواهی مذکور، امکان شکایت و پیگیری کیفری وجود ندارد. پس از دریافت گواهی، شاکی میتواند به دادگاه مراجعه کرده و شکایت خود را ثبت نماید. این روش برای چک عادی قابل استفاده و برای چک حقوقی غیرقابل استفاده است.
اقدام حقوقی برای وصول چک
روش دوم برای وصول چک، روش حقوقی است. این روش تا حد زیادی مشابه اقدام کیفری است. شاکی برای اینکه به حق و حقوق خود برسد، ابتدا شکایت خود را طی دادخواستی به دادگاه اعلام میکند. در ادامه دادگاه نوبت تعیین و بررسی پرونده را ارسال کرده و جلسه مورد نظر تشکیل میشود. در صورتی که رای به نفع دارنده چک باشد، آنگاه دادگاه به مالک چک به مدت 10 روز فرصت میدهد تا بدهی خود را پرداخت نماید. در صورتی که این مدت بگذرد و همچنان مالک اقدامی در خصوص پرداخت بدهی نداشته باشد، آنگاه دادگاه اجرائیه را صادر کرده و اموال مالک چک را مصادره میکند. همچنین در صورتی که مالک به اندازه بدهی خود، دارایی نداشته باشد، شاکی برای وی حکم جلب را درخواست مینماید. لازم به ذکر است که این روش برای چک حقوقی قابل استفاده است.
اقدام از طریق اداره ثبت
سرانجام آخرین روش برای وصول بدهی حاصل از چک، روش ثبتی است. از آنجایی که چک یک سند لازمالاجراست، دارنده چک میتواند در صورت عدم پرداخت بدهی توسط مالک، آن را به اجرا بگذارد. برای انجام این کار، دارنده چک ابتدا به بانک مراجعه کرده و گواهی عدم پرداخت را دریافت میکند. در ادامه او باید به اداره ثبت اسناد محل مراجعه کرده و فرم مربوط به صدور اجرائیه را تکمیل نماید. همچنین او باید کپی چک برگشتی و گواهی عدم پرداخت را ارائه نماید. پس از آن به بدهکار مهلت داده میشود ظرف مدت 10 روز نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام نماید. در صورتی که در این مدت او اقدام به پرداخت نکند، اموال او در مدت زمان کوتاهی به اجرا گذاشته میشود. این روش نیز در چک حقوقی قابل استفاده است.
نکته مهم
معمولا در این روشها بدهکار برای عدم پرداخت بدهی خود، سعی میکند در مدت زمان فرصت (10 روز) داراییهای خود را به نام شخصی دیگری تبدیل کند. در این حالت باید به دقت مراقب باشید که این دارایی به شخصی دیگر منتقل نشود.
راهنمای جامعی برای دریافت حکم جلب نوشتیم که مطالعه آن را به شما پیشنهاد میکنیم.
وکیل چک چه کمکی میتواند انجام دهد؟
یکی از حوزههای مهم فعالیت وکیل متخصص در امور مالی، رسیدگی به مسائل چک برگشتی است. با توجه به اصلاحات اخیر قوانین مرتبط با چک، وکیل چک باید آگاهی کاملی از جزئیات این تغییرات داشته باشد تا با در نظر گرفتن مبلغ چک، وضعیت صادرکننده و سایر شرایط، بهترین راهکار حقوقی را برای دارنده چک ارائه دهد. همچنین وکیل مسئول پیگیری پرونده در مراجع قضایی و دریافت حقوق موکل خود خواهد بود.
خدماتی که وکیل چک ارائه میدهد شامل موارد زیر است:
- مشاوره و پیگیری حقوقی:
اگر بخواهید خودتان اقدام به وصول چک نمایید، وکیل میتواند با ارائه مشاوره حضوری یا تلفنی، تمامی مراحل حقوقی را برای شما توضیح دهد. همچنین، میتوانید وکالت کامل را به وی بسپارید تا تمامی فرآیندهای قضایی، از ثبت دادخواست تا دفاعیات، توسط او انجام شود. - طرح دعوی و ارائه دفاعیات:
وکیل میتواند به نمایندگی از شما در دادگاه حاضر شود و با تنظیم دادخواستهای مربوط به توقیف اموال یا صدور حکم جلب، از حقوق شما دفاع کند. این اقدامات به شما کمک میکند تا بدون اتلاف وقت یا درگیری با مسائل پیچیده حقوقی به حق خود دست یابید. - میانجیگری و مذاکره:
در بسیاری از موارد، حلوفصل اختلافات از طریق مذاکره، بهجای ورود به فرآیندهای قضایی، راهکار مؤثرتری است. وکیل میتواند جلسهای میان شما و صادرکننده چک ترتیب دهد و با توضیح پیامدهای حقوقی، وی را متقاعد به تسویه مبلغ کند. - درخواست توقیف اموال و حکم جلب:
اگر مذاکره یا سایر اقدامات به نتیجه نرسد، وکیل قادر است برای توقیف اموال یا حتی بازداشت صادرکننده چک اقدام کند. این اقدام تا زمانی که مبلغ چک تسویه نشده، پابرجا خواهد بود و بهعنوان آخرین راهکار برای احقاق حق استفاده میشود
یک وکیل حرفهای در امور چک علاوه بر تسلط به قوانین جاری، توانایی تجزیهوتحلیل سریع شرایط پرونده را دارد تا بهترین استراتژی را انتخاب کند. همچنین، آشنایی با تکنیکهای مذاکره و حلوفصل اختلافات، از او یک نماینده حقوقی قدرتمند میسازد.
ما در مجموعه وکالت خلیل جمعه زاده میتوانیم در این امر شما را یاری کنیم و کافیست که همین الان با ما تماس گرفته و در اسرع وقت در مورد مشکل شما جلسهای را برگزار خواهیم کرد.