چک یکی از ابزارهای رایج در مبادلات مالی و تجاری است که نقش بسیار مهمی در معاملات دارد. با این حال، استفاده نادرست از آن می‌تواند منجر به مشکلات حقوقی متعددی شود. یکی از مسائل رایج در این زمینه، صدور چک‌های بلامحل است که برای دارنده چک مشکلات فراوانی به همراه دارد. در چنین مواردی، آگاهی از قوانین مرتبط و مراحل دریافت حکم جلب می‌تواند به فرد کمک کند تا حقوق خود را به درستی پیگیری کند.
این مطلب با هدف آشنایی شما با نحوه دریافت حکم جلب چک صیادی، مراحل قانونی و نکات مهم مرتبط با آن تهیه شده است.
دکتر خلیل جمعه‌زاده، وکیل پایه یک دادگستری و متخصص در پرونده‌های مرتبط با چک در تهران، بر صحت و دقت مطالب این مقاله نظارت داشته است.
[lwptoc]
چک صیادی چیست و با چک های قدیم چه تفاوتی دارد؟
یکی از انواع چک‌های موجود که افراد می‌توانند از آن استفاده کنند، چک صیادی است. این چک الکترونیکی در سال 1396 و توسط بانک مرکزی تهیه شد. هدف اصلی از تولید این چک، کاهش حجم پرونده‌های چک برگشتی و آمار زندانیان چک بود که در ادامه به ایجاد سامانه صدور یکپارچه چک نیز ختم شد.
لازم به ذکر است که بانک‌ها به استناد ماده(6) قانون جدید صدور چک، ملزم به ارائه دسته چک به مشتریان خود از طریق سامانه صیاد بانک مرکزی هستند. بنابراین برخلاف چک‌های قدیمی دیگر احراز شرایط متقاضی توسط بانک‌ها انجام نمی‌شود و این موضوع از جمله بزرگترین تفاوت‌های چک صیادی با چک‌های قدیمی است. برخی از مهم‌ترین ویژگی‌های چک صیادی که وجه تمایز آن با چک قدیمی بوده، به شرح زیر است:
رنگ چک صیادی ترکیبی از صورتی و بنفش است.
- در قسمت بالا سمت چپ در چک صیادی، عددی 16 رقمی تحت عنوان شناسه صیادی چک قرار دارد.
- در قسمت پایین سمت چپ چک صیادی، عبارت «کارسازی این چک منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است» قرار دارد.
- در چک صیادی از کاغذ واترمارک مولتی تن که دارای آرم شرکت سهامی چاپخانه دولتی ایران است، به چشم می‌خورد.
- چک صیادی در سامانه صیاد، کارایی داشته و امکان استعلام یا انتقال در این سامانه وجود دارد.
با توجه به اینکه چک‌های صیادی قابل پیگیری هستند، شما می‌توانید قبل از اینکه از شخصی چک دریافت کنید، با مراجعه به سامانه بانک مرکزی، وضعیت صادر کننده چک را بررسی کرده و در صورتی که وی دارای چک برگشتی باشد، از دریافت چک از وی خودداری کنید.
شرایط قانونی دریافت حکم جلب برای چک صیادی
در صورتی که چک صیادی منجر به وصول وجه نشود، دارنده چک می‌تواند اقدام به برگشت و دریافت حکم جلب برای صادرکننده چک کند. دریافت حکم جلب برای مالک چک صیادی به صورت کیفری و حقوقی امکان‌پذیر است. برای هر کدام از این موارد، به صورت مجزا شرایط خاصی وجود دارد که به شرح زیر است:
- شرایط اخذ حکم جلب چک صیادی حقوقی، بدین گونه است که در صورت دریافت اجراییه توسط مالک چک و عدم انجام اقدامی در مدت زمان مقرر (و نداشتن مال برای تبدیل به وجه)، بنا به درخواست دارنده چک، حکم جلب مالک چک صیادی انجام می‌شود. تفاوت چک عادی و حقوقی منحصر به این موارد نمی‌باشد و یک چک شخصی نیز می‌تواند تبدیل به یک چک حقوقی شود.
- شرایط اخذ حکم جلب چک صیادی کیفری، بدین گونه است که دارنده چک باید حداکثر پس از 6 ماه از تاریخ صدور چک، اقدام به برگشتن‌زدن آن کرده و گواهی عدم پرداخت را از بانک دریافت کند. در این حالت او می‌تواند نسبت به شکایت از صادرکننده چک و دریافت حکم جلب برای او اقدام کند. لازم به ذکر است که در صورت گذشت بیش از 6 ماه از تاریخ صدور چک، دیگر امکان این کار وجود ندارد.
در مورد مراحل قانونی وصول چک صیادی به صورت مفصل در مطلب دیگری توضیح دادیم که به شما پیشنهاد می‌کنیم، آن مطلب را نیز بخوانید.
ماده 23 قانون چک می‌گوید:
دارنده چک می تواند با ارائه گواهینامه عدم پرداخت، از دادگاه صالح صدور اجرائیه نسبت به کسری مبلغ چک و حق الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی را درخواست نماید.
مراحل درخواست حکم جلب چک صیادی
برای اینکه بتوانید از مالک چک صیادی شکایت کرده و برای او حکم جلب صادر کنید، باید مراحلی را طی کنید. در گام نخست باید به دادسرا یا شورای حل اختلاف رفته و شکایت خود را ثبت کنید. حال باید زمانی را منتظر مانده تا روند بررسی شکایت انجام و مفاد آن مورد ارزیابی قرار بگیرد. البته در حال حاضر کافیست شما به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرده و شکایت خود را مطرح کنید و خود آن‌ها شما را به محل درست ارجاع خواهند داد.
پس از اینکه شکایت ثبت شد و پیگیری‌های لازم انجام شد، باید مدارک و مستندات خود را به صورت حضوری به این مرجع ذی‌صلاح تقدیم کنید. پس از ارائه مستندات، دادسرا پرونده مورد نظر را به دقت بررسی و پس از آن اعلام نظر کرده و رای خود را صادر می‌کند. پس از صدور رای، می‌توانید با مدارک موجود و برخورداری از شرایط ذکرشده برای درخواست حکم جلب، اقدام به انجام این کار کنید.
به صورت خلاصه باید مراحل زیر به ترتیب طی شوند:
- چک باید به بانک ارائه شده و برگه عدم پرداخت صادر شود.
- گواهی عدم پرداخت به همراه اصل چک و مدارک هویتی به دفاتر خدمات قضایی داده شده و اظهارنامه‌ای برای صادر کننده چک ارسال شده و 10 روز به وی برای پرداخت مهلت داده شود.
- با تمامی مدارکی که قبلا گفته شده به دفاتر خدمات قضایی مراجعه شده و دادخواست صدور اجراییه داده شود. تنها در صورتی می‌توان خسارت تاخیر را دریافت کرد که در دادگاه این مساله مطرح شود.
- دادگاه به پرونده رسیدگی کرده و در صورتی که در مهلت قانونی مبلغ پرداخت نشود، حکم به محکومیت شخص صادر شده و بعدا می‌توان در اجرای احکام حکم جلب را گرفت.
- البته در نظر داشته باشید که بانک‌ها از دادن خدمات به کسانی که چک برگشتی دارند، خودداری می‌کنند و عملا کارهای بانکی توسط وی قابل انجام نیست.
توجه کنید که در صورتی که حکم جلب صادر شده باشد، نمی‌توان درخواست اعسار برای چک برگشتی داد و اول باید با قید وثیقه آزاد شد و سپس کارهای مربوط به اعسار را انجام داد.
شکایت کیفری از صادر کننده چک برگشتی
همانطور که گفته شد، حکم جلب و شکایت از مالک چک صیادی به 2 روش کیفری و حقوقی امکان‌پذیر است. در نوع کیفری در صورتی که مالک، چک بلامحل و فاقد وجه کشیده باشد، دارنده چک پس از این اقدام می‌تواند علیه مالک شکایت کند. در این صورت او باید حداکثر 6 ماه پس از تاریخ صدور چک، نسبت به دریافت گواهی عدم پرداخت نزد بانک اقدام کرده و پس از دریافت این گواهی، می‌تواند آن را به مرجع ذی‌صلاح برای بررسی و شکایت از مالک چک صیادی، ارائه نماید.
لازم به ذکر است که چک صیادی مذکور نباید بدون تاریخ، تضمینی، مدت‌دار، سفید امضاء، قلم خوردگی و… باشد تا بتوان علیه مالک ادعای حق کرد.
در صورتی که بعد از 10 روز از تاریخ شکایت، مبلغ چک کامل نشده و به دارنده چک پرداخت نشود، می‌توان حکم جلب را گرفت و در صورتی که مالی برای توقیف وجود نداشته باشد، شخص راهی زندان خواهد شد تا زمانی که بتواند مبلغ چک را تسویه کند.
علاوه بر پرداخت مبلغ چک ( و همچنین خسارت تاخیر) شخص مجازات نیز خواهد شد و این مجازات به شرح ذیل می‌باشد:
- برای مبالغ چک کمتر از 10 میلیون تومان، صاحب چک به حداکثر 6 ماه حبس محکوم خواهد شد.
- اگر مبلغ چک بین 10 الی 50 میلیون تومان باشد، حبس 6 ماه الی 12 ماه به عنوان مجازات در نظر گرفته خواهد شد.
- برای مبالغ بالای 50 میلیون تومان حبس بین 1 الی 2 سال بر حسب نظر قاضی اعلام خواهد شد.
جلب فردی که چک بلامحل کشیده است به دو صورت حکم جلب معمولی و حکم جلب سیار صادر می‌شود و در صورتی که فرد مثلا به یک کلانتری برای کاری مراجعه کرده و بعد از استعلام کد ملی وی مشخص شود که وی حکم جلب سیار دارد، بلافاصله در آن محل جلب خواهد شد. معمولا حکم جلب سیار برای کسانی صادر می‌شود که محل سکونت آن‌ها مشخص نباشد و یا متواری باشند.
در این حالت وکیل چک همچنین می‌تواند وی را ممنوع الخروج نیز کند.
در حکم بازداشت یا جلب عادی به همراه یک افسر پلیس به محل سکونت شخص مراجعه کرده و در صورت شناسایی وی، حکم جلب به صادر کننده چک ابلاغ شده و در همان محل وی بازداشت خواهد شد.
پاسخ به سوالات شما توسط وکیل پایه یک دادگستری
همین الان سوال خود را در بخش نظرات بپرسید!
مشاوره تلفنی
پاسخگویی 8 صبح الی 8 شب
تنها با یک کلیک با ما تماس بگیرید !
نکات مهم برای جلب صادر کننده چک بی محل
چک صیادی و دریافت حکم جلب برای مالک، دارای نکات بسیار مهم و ارزشمندی است که دانستن آن‌ها به پیشروی هرچه بهتر یک پرونده کمک می‌کند. در ادامه مهم‌ترین این موارد قید شده است:
- برای دریافت حکم جلب، در ابتدا باید به دادسرا یا دادگاه یا دفتر خدمات الکترونیک قوه قضاییه رفت و پس از صدور رای، درخواست حکم جلب را ارائه داد.
- برای دریافت حکم جلب، شاکی باید مدارک و مستندات خود مانند گواهی عدم پرداخت را به مرجع مدنظر، ارسال نماید.
- بسته به روند پیگیری قضایی، ممکن است شکایت و زمان آن چند هفته تا چندین ماه طول بکشد.
- حکم جلب چک صیادی در دو دسته کیفری و حقوقی قابل پیگیری است. این دو مورد با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند که اصلی‌ترین آن برای نوع کیفری، حداکثر مدت زمان 6 ماه از تاریخ صدور چک برای تنظیم شکایت است.
- اگر چک ظهرنویس یا همان ضامن داشته باشد و امضای آن‌ها پای چک باشد، باید علیه آن‌ها نیز شکایت مطرح کرد و دادخواست مطالبه وجه داد.
- طبق قانون جدید، فارغ از مبلغ چک، دادگاه مرجع صالح رسیدگی به چک‌های برگشتی است و شورای حل اختلاف در این زمینه کاری انجام نمی‌دهند.
- صدور اجراییه چک و صدور حکم جلب فقط بعد از طی شدن مهلت قانونی امکان پذیر است.
وکیل چک برگشتی چه کمکی می‌تواند کند؟
چک برگشتی یکی از مشکلات رایج در مبادلات مالی است که می‌تواند پیامدهای جدی برای دارنده چک و صادرکننده آن داشته باشد. در این شرایط، داشتن یک وکیل متخصص در امور چک برگشتی می‌تواند به شما کمک کند تا حقوق خود را به بهترین شکل ممکن پیگیری کنید.
وکیل چک برگشتی با آگاهی کامل از قوانین و رویه‌های قضایی مربوط به چک، می‌تواند مراحل قانونی را با سرعت و دقت بیشتری پیش ببرد. او قادر است با بررسی دقیق مدارک و مستندات شما، بهترین راهکارهای حقوقی را برای رسیدگی به پرونده پیشنهاد دهد. از جمله این کمک‌ها می‌توان به تنظیم دادخواست، پیگیری صدور حکم جلب، مشاوره درباره امکان وصول مبلغ چک از طریق توقیف اموال، و حتی جلوگیری از صدور حکم‌های کیفری برای موکلان اشاره کرد.
علاوه بر این، وکیل می‌تواند در مواردی که چک‌های صیادی صادر شده است، از طریق سامانه‌های قانونی استعلام وضعیت صادرکننده چک را انجام داده و اطلاعات دقیق‌تری درباره اعتبار چک ارائه دهد.
در نهایت، حضور وکیل در کنار شما باعث می‌شود تا استرس ناشی از مواجهه با مشکلات قانونی کاهش یابد و اطمینان حاصل کنید که پرونده‌تان با شانس بیشتری برای موفقیت در مراجع قضایی پیگیری خواهد شد.
هزینه پیگیری دریافت حکم جلب
هزینه‌های پیگیری دریافت حکم جلب برای چک برگشتی بسته به نوع دعوی (حقوقی یا کیفری)، مبلغ چک و مراحل قانونی ممکن است متغیر باشد. برای چک‌های کیفری، هزینه‌ها شامل پرداخت تمبر دادرسی، هزینه‌های ثبت دادخواست در دادگاه یا دادسرا، و در صورت نیاز، هزینه خدمات وکیل است. اگر چک وعده‌دار و حقوقی باشد، هزینه دادرسی برای مبالغ کمتر از 100 میلیون تومان در دادگاه صلح و برای مبالغ بالاتر در دادگاه‌های حقوقی تعیین می‌شود. در صورتی که مبلغ چک زیر 50 میلیون تومان نیز باشد، رای قطعی بوده و قابل اعتراض نخواهد بود.
در مورد انواع دادگاه‌ها در مطلب دیگری به نام 0 تا 100 انواع دادگاه‌ها در ایران توضیح کامل دادیم که می‌توانید آن را مطالعه کنید.
به‌طور کلی، این هزینه‌ها شامل هزینه تنظیم اظهارنامه یا دادخواست، پرداخت تمبر مالیاتی، و در نهایت هزینه‌هایی برای دریافت خدمات وکیل است که می‌تواند به پرونده سرعت ببخشد و شانس موفقیت را افزایش دهد. به علاوه، در پرونده‌های کیفری احتمال دارد مراحل مربوط به توقیف اموال نیز هزینه‌های اضافی ایجاد کند.
برای اطلاعات دقیق‌تر یا بررسی وضعیت پرونده خاص خود، پیشنهاد می‌شود با وکلای متخصص تماس بگیرید. البته در مطلب هزینه وکیل چک برگشتی نیز توضیحاتی در این زمینه داده ایم که پیشنهاد می‌کنیم آن مطلب را نیز مطالعه نمایید.
ما در کنار شما هستیم تا با کمترین هزینه و بالاترین سرعت ممکن مشکل شما را در دریافت حکم جلب و پیگیری چک‌های برگشتی حل کنیم. تیم حقوقی ما از وکلای حرفه‌ای و متخصص در این حوزه تشکیل شده است که با تجربه و دانش حقوقی خود، بهترین نتیجه ممکن را برای پرونده شما تضمین می‌کنند.
فرصت را از دست ندهید! همین الان با ما تماس بگیرید تا از مشاوره رایگان و خدماتی که به شما در بازپس‌گیری حق و حقوقتان کمک می‌کند، بهره‌مند شوید. ما اینجا هستیم تا بار نگرانی‌های شما را کم کنیم و در کوتاه‌ترین زمان ممکن پرونده شما را به سرانجام برسانیم. تماس شما، اولین قدم به سمت موفقیت است!
