شروط ۱۲ گانه عقدنامه مجموعه ای از شروط چاپی در سند ازدواج هستند که در صورت پذیرش و امضای زوج، می توانند در شرایط مشخصی به زن امکان استفاده از وکالت اعطا شده برای طی کردن فرایند طلاق را بدهند. نکته مهم همین شرایط مشخص است. امضای این شروط به این معنا نیست که زن از همان لحظه و بدون هیچ شرطی اختیار طلاق پیدا می‌کند. ابتدا باید شرط مورد استناد محقق شده باشد و در صورت اختلاف، تحقق آن در فرایند قانونی احراز شود.
نپرداختن نفقه، سوء رفتار زوج، اعتیاد مضر، ترک زندگی خانوادگی، محکومیت به حبس و ازدواج مجدد در شرایط تعیینشده، از جمله موضوعاتی هستند که در شروط دوازدهگانه عقدنامه به آنها پرداخته شده است. یک اشتباه رایج هم اینجا وجود دارد، شروط ۱۲ گانه عقدنامه با آنچه در عرف «حق طلاق زن» گفته می شود دقیقاً یک چیز نیست. برای فهم این تفاوت ابتدا ببینیم این شروط چه هستند و هرکدام چه کاربردی دارند.
شروط ۱۲ گانه عقدنامه چیست و چه کاربردی دارد؟
مبنای حقوقی اصلی شروط ضمن عقد نکاح، ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی است. بر اساس این ماده زوجین می‌توانند شروطی را که مخالف مقتضای عقد نکاح نباشد ضمن عقد ازدواج یا در قالب عقد لازم دیگری با یکدیگر توافق کنند. شروط ۱۲ گانه ای که در سند های ازدواج درج شده اند نیز در همین چارچوب قابل بررسی هستند. این شروط از اوایل دهه ۱۳۶۰ و بر اساس دستورالعمل های مربوط به تنظیم اسناد رسمی ازدواج، در عقدنامه ها درج شدند. بنابراین، نباید شروط ۱۲ گانه را متنی دانست که عیناً و به صورت یکجا در یکی از مواد قانون مدنی آمده باشد بلکه اعتبار و آثار حقوقی آن ها بر پایه توافق زوجین امضای شروط و مقررات مربوط به شروط ضمن عقد به‌ویژه ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی شکل می گیرد.
در سند ازدواج شروطی پیش بینی شده است که در صورت پذیرش و امضای زوج و همچنین تحقق شرایط مقرر در هر بند میتواند زمینه استفاده زوجه از وکالت اعطا شده برای طلاق را فراهم کند. به همین دلیل، در پرونده‌هایی که زن قصد استفاده از شروط ضمن عقد را دارد بررسی دقیق عقدنامه و شروط امضا شده اهمیت زیادی دارد و وکیل طلاق نیز برای بررسی امکان استناد به هر شرط ابتدا مفاد سند و شرایط تحقق آن را مورد توجه قرار می دهد.
بنابراین، صرف امضای شروط ۱۲ گانه به این معنا نیست که زن میتواند در هر زمان و بدون تحقق شرایط مقرر، با استناد به این شروط درخواست طلاق کند. تحقق شرط، احراز آن توسط مرجع صالح و حدود اختیارات پیشبینیشده در سند ازدواج از جمله مواردی است که در بررسی امکان استفاده از این وکالت اهمیت دارد.
شروط ۱۲ گانه عقدنامه شامل چه مواردی است؟
شروط دوازدهگانه ضمن عقد ازدواج، در صورت درج و امضای آنها در سند ازدواج، می‌توانند در شرایط مشخصی به زن امکان طرح درخواست طلاق را بدهند. با این حال، تحقق هر یک از این شروط به شرایط و مدارک خاصی نیاز دارد و تشخیص نهایی موضوع با دادگاه است. مهم‌ترین این شروط عبارت اند از:
| شماره شرط | موضوع شرط | شرط به زبان ساده |
|---|---|---|
| ۱ | نپرداختن نفقه و حقوق واجب | خودداری از پرداخت نفقه یا انجام برخی حقوق واجب زن به مدت شش ماه، همراه با شرایط ذکرشده در بند |
| ۲ | سوءرفتار یا سوءمعاشرت | رفتار زوج در حدی که ادامه زندگی مشترک برای زن غیرقابل تحمل شود. |
| ۳ | بیماری صعب‌العلاج | بیماری زوج در حدی که ادامه زندگی مشترک برای زن مخاطره‌آمیز باشد. |
| ۴ | جنون زوج | جنون زوج در مواردی که امکان فسخ نکاح وجود نداشته باشد. |
| ۵ | اشتغال به شغل مغایر با مصالح خانواده | ادامه اشتغالی که به تشخیص دادگاه با مصالح خانوادگی یا حیثیت زن مغایر باشد. |
| ۶ | محکومیت به حبس | محکومیت قطعی زوج به پنج سال حبس یا بیشتر، یا وضعیتی که طبق متن شرط به پنج سال بازداشت منتهی شود. |
| ۷ | اعتیاد مضر | اعتیادی که به تشخیص دادگاه به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد کند و ادامه زندگی را دشوار سازد. |
| ۸ | ترک زندگی خانوادگی | ترک زندگی بدون عذر موجه یا غیبت شش‌ماهه بدون عذر موجه، طبق مفاد شرط |
| ۹ | محکومیت مغایر حیثیت خانوادگی | محکومیت قطعی بابت جرمی که با حیثیت و شئون خانوادگی زن مغایر باشد. |
| ۱۰ | صاحب فرزند نشدن | صاحب فرزند نشدن پس از پنج سال به دلیل عقیم بودن یا عوارض جسمی زوج |
| ۱۱ | مفقودالاثر شدن | مفقود شدن زوج و پیدا نشدن او پس از طی مدت و تشریفات پیش‌بینی شده در شرط |
| ۱۲ | ازدواج مجدد | اختیار کردن همسر دیگر بدون رضایت زوجه یا رعایت نکردن عدالت میان همسران در چارچوب متن شرط |
۱. نپرداختن نفقه و عدم امکان الزام شوهر به پرداخت آن
چنانچه شوهر به مدت شش ماه از پرداخت نفقه همسر خود خودداری کند و الزام او به پرداخت نفقه نیز امکان‌پذیر نباشد، این شرط میتواند برای درخواست طلاق از سوی زن مورد استناد قرار گیرد. برای استفاده از این شرط، صرف ادعای نپرداختن نفقه کافی نیست. معمولاً لازم است زن ابتدا برای مطالبه نفقه معوقه اقدام کند و در صورت صدور حکم قطعی، برای اجرای آن نیز درخواست اجراییه داشته باشد. اگر پس از صدور اجراییه و سپری شدن مهلت قانونی، شوهر همچنان از پرداخت نفقه خودداری کند و الزام وی به پرداخت نیز ممکن نباشد، امکان استناد به این شرط در دعوای طلاق مطرح می‌شود.
۲. سوء رفتار یا سوء معاشرت شوهر
اگر سوء رفتار یا سوء معاشرت شوهر به اندازه ای باشد که ادامه زندگی مشترک را برای زن غیرقابل تحمل کند، زن می تواند با استناد به این شرط درخواست طلاق کند. مصادیق سوء رفتار یا سوءمعاشرت میتواند متنوع باشد از جمله توهین، تهدید، ضرب‌وجرح، رفتارهای آزاردهنده مستمر و برخی رفتارهای جنسی نامتعارف. برای اثبات این موارد، حسب موضوع ممکن است آرای قضایی، گزارش پزشکی قانونی، شهادت شهود، گزارش‌های انتظامی یا سایر ادله قابل استناد مورد توجه دادگاه قرار گیرد.
۳. ابتلای شوهر به بیماری صعب العلاج
اگر شوهر به بیماری صعب العلاجی مبتلا شود که ادامه زندگی زناشویی را برای زن مخاطره‌آمیز کند، این شرط میتواند قابل استناد باشد. تشخیص شدت بیماری و تأثیر آن بر امکان ادامه زندگی مشترک، با توجه به شرایط پرونده و مدارک پزشکی انجام می‌شود و در صورت ارجاع موضوع، نظر پزشکی قانونی نیز میتواند در تصمیم دادگاه مؤثر باشد.
۴. جنون شوهر در مواردی که امکان فسخ نکاح وجود نداشته باشد
در صورتی که شوهر دچار جنون شود و شرایط قانونی فسخ نکاح وجود نداشته باشد، زن میتواند با استناد به این شرط درخواست طلاق کند. اثبات جنون موضوعی تخصصی است و معمولاً مدارک و سوابق پزشکی و در صورت ضرورت نظر پزشکی قانونی برای بررسی وضعیت زوج مورد توجه قرار می‌گیرد.
۵. خودداری از رعایت دستور دادگاه درباره شغل شوهر
اگر شوهر به شغلی اشتغال داشته باشد که بنا بر تشخیص دادگاه صالح، با مصالح خانوادگی یا حیثیت زن مغایرت داشته باشد و دادگاه او را از ادامه آن شغل منع کند، اما شوهر از اجرای دستور دادگاه خودداری کند، این شرط میتواند مورد استناد زن قرار گیرد. در این حالت، وجود دستور قضایی و احراز عدم رعایت آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
۶. محکومیت شوهر به مجازات حبس پنج سال یا بیشتر
اگر شوهر به موجب حکم قطعی به پنج سال حبس یا بیشتر محکوم شود، یا محکومیت مالی او به دلیل عجز از پرداخت به پنج سال بازداشت منجر شود، یا مجموع حبس و بازداشت ناشی از محکومیت‌های وی به پنج سال یا بیشتر برسد و حکم نیز در حال اجرا باشد، زن میتواند با استناد به این شرط درخواست طلاق کند.
۷. اعتیاد مضر شوهر
چنانچه شوهر به اعتیاد مضری مبتلا باشد که به تشخیص دادگاه به اساس زندگی خانوادگی آسیب وارد کند و ادامه زندگی را برای زن دشوار سازد، این شرط میتواند محقق شود. برای مثال، اعتیاد به مواد مخدر یا سایر مواد و رفتارهای اعتیادآور در صورتی که آثار آن بر زندگی مشترک و دشواری ادامه زندگی احراز شود، ممکن است در این چارچوب بررسی شود. صرف وجود یک ادعا درباره اعتیاد، بدون احراز شرایط قانونی و تأثیر آن بر زندگی خانوادگی، لزوماً برای تحقق این شرط کافی نیست.
۸. ترک زندگی خانوادگی یا غیبت شش ماهه شوهر
اگر شوهر بدون عذر موجه، زندگی خانوادگی را ترک کند یا به مدت شش ماه متوالی بدون عذر موجه غیبت داشته باشد، زن میتواند به این شرط استناد کند. تشخیص اینکه ترک زندگی یا غیبت زوج بدون عذر موجه بوده است، با دادگاه است. در چنین پرونده‌هایی، حسب شرایط ممکن است شهادت شهود، تحقیقات محلی و سایر مدارک و شواهد برای اثبات موضوع مورد بررسی قرار گیرد.
۹. محکومیت قطعی شوهر به مجازات به دلیل ارتکاب جرم مغایر با حیثیت خانوادگی
اگر شوهر به دلیل ارتکاب جرم، به موجب حکم قطعی به مجازات حد یا تعزیر محکوم شود و جرم یا مجازات ارتکابی با حیثیت و شئون خانوادگی زن مغایرت داشته باشد، امکان استناد به این شرط وجود دارد. تشخیص مغایرت جرم و مجازات با حیثیت و شئون خانوادگی، با توجه به وضعیت و موقعیت اجتماعی زن، عرف و سایر شرایط پرونده بر عهده دادگاه است.
۱۰. بچه دار نشدن پس از پنج سال زندگی مشترک
چنانچه پس از پنج سال از زندگی مشترک، زن به دلیل عقیم بودن یا عوارض جسمی دیگر شوهر صاحب فرزند نشود، این شرط میتواند مبنای درخواست طلاق قرار گیرد. در این موضوع، بررسی وضعیت باروری زوجین و علت بچه‌دار نشدن اهمیت دارد و ممکن است موضوع برای بررسی تخصصی به پزشکی قانونی ارجاع شود. همچنین درباره امکان استفاده از روش‌های کمک‌باروری مانند IVF و تأثیر آن بر تحقق این شرط، بررسی شرایط خاص پرونده و نظر دادگاه اهمیت دارد و نمی توان صرفاً بر اساس وجود امکان بالقوه درمان، درباره تمام پرونده‌ها یک حکم واحد ارائه کرد.
۱۱. مفقود الاثر شدن شوهر
اگر شوهر مفقود الاثر شود و زن پس از مراجعه به دادگاه، ظرف مدت شش ماه موفق به پیدا کردن او نشود، این شرط میتواند برای درخواست طلاق مورد استناد قرار گیرد. در این شرایط، اقدامات انجام‌شده برای پیدا کردن زوج و نتیجه تحقیقات و اقدامات قانونی انجام‌شده، در رسیدگی دادگاه اهمیت دارد.
۱۲. ازدواج مجدد شوهر یا رعایت نکردن عدالت میان همسران
اگر شوهر بدون رضایت زن، همسر دیگری اختیار کند یا به تشخیص دادگاه نسبت به همسران خود عدالت را رعایت نکند، این شرط میتواند برای درخواست طلاق مورد استناد قرار گیرد. در این مورد نیز احراز شرایط مقرر در سند ازدواج و بررسی وضعیت زوج و همسران وی بر عهده دادگاه است و صرف طرح ادعا بدون احراز شرایط قانونی، برای تحقق شرط کافی نیست.
امضای شروط ۱۲ گانه چه اثری دارد؟
امضای هر یک از شروط دوازدهگانه عقدنامه به این معناست که زوج، در چارچوب مفاد همان شرط، تعهد و آثار حقوقی پیش‌بینی شده در سند ازدواج را پذیرفته است. با این حال، صرف امضای یک شرط به این معنا نیست که زن بدون بررسی شرایط قانونی میتواند از آن برای طلاق استفاده کند. در شروطی که به وکالت مشروط زوج به زوجه برای طلاق مربوط می‌شوند، ابتدا باید شرط موردنظر مطابق مفاد سند ازدواج محقق شود و سپس تحقق آن در مرجع صالح احراز شود. در صورت احراز شرایط، زوجه میتواند در حدود اختیارات و وکالتی که در سند ازدواج پیش‌بینی شده است، اقدامات قانونی لازم را انجام دهد.
بنابراین، میان امضای شرط، تحقق شرط و امکان استفاده از آثار حقوقی آن تفاوت وجود دارد. برای مثال، اگر یکی از شروط به وقوع وضعیت مشخصی مانند ترک زندگی، نپرداختن نفقه یا ازدواج مجدد زوج مربوط باشد، صرف امضای شرط کافی نیست و باید شرایط مقرر در همان بند نیز تحقق پیدا کرده و توسط مرجع رسیدگی‌کننده احراز شود. به همین دلیل، در بررسی شروط دوازدهگانه باید علاوه بر امضای عقدنامه، متن دقیق شرط، شرایط تحقق آن، مدارک قابل ارائه و نحوه احراز موضوع در دادگاه نیز مورد توجه قرار گیرد.
چند نکته مهم قبل از امضای شروط عقدنامه
1.شروط عقدنامه را قبل از روز عقد بخوانید.
2.بهتر است زن و مرد پیش از حضور در دفتر ازدواج، متن شروط را با آرامش بخوانند و درباره بندهایی که برایشان روشن نیست سؤال کنند.
3.تفاوت «حق طلاق» و «وکالت در طلاق» را بدانید
4.عبارت «حق طلاق» در گفت‌وگوی روزمره رایج است، اما برای تصمیم حقوقی باید مشخص شود چه نوع وکالتی، با چه حدود و شرایطی و در چه سندی به زن داده شده است.
5.اگر قرار است موضوع مهمی مانند تحصیل، اشتغال، محل سکونت یا وکالت در طلاق به‌صورت شرط تنظیم شود، بهتر است متن آن پیش از امضا توسط فرد متخصص در حقوق خانواده بررسی شود.
شروط ۱۲گانه عقدنامه همان حق طلاق است؟
خیر. شروط ۱۲ گانه عقدنامه و آنچه در گفت و گوی روزمره طلاق با داشتن حق طلاق زن نامیده می شود، دقیقاً یک مفهوم نیستند. در شروط دوازدهگانه، اختیاری که برای زن پیش بینی شده مشروط است یعنی باید شرط پذیرفته شده‌ای محقق شده باشد و در صورت اختلاف، تحقق آن از مسیر قانونی احراز شود. در مقابل، چیزی که معمولاً با عبارت دادن حق طلاق به زن شناخته می‌شود، از نظر حقوقی غالباً به وکالت در طلاق اشاره دارد. دامنه این وکالت به متن سندی بستگی دارد که تنظیم شده است.
تفاوت شروط ۱۲ گانه عقدنامه با حق طلاق چیست؟
شروط دوازدهگانه عقدنامه و آنچه در عرف با عنوان حق طلاق شناخته می‌شود، از نظر مبنای حقوقی و نحوه استفاده با یکدیگر تفاوت دارند. در شروط دوازدهگانه، وکالت مشروط زوج به زوجه برای طلاق به تحقق شرایط مشخصی وابسته است. بنابراین، اگر یکی از شروطی که زوج آن را در عقدنامه پذیرفته است محقق شود، زوجه میتواند با استناد به آن شرط و پس از احراز موضوع توسط مرجع صالح، در حدود اختیارات پیشبینیشده در سند ازدواج از وکالت مربوط استفاده کند.
در مقابل، اگر زوج به‌صورت جداگانه به زوجه وکالت در طلاق اعطا کرده باشد، شرایط و حدود اختیار زن به متن وکالت نامه و نحوه تنظیم آن بستگی دارد. برای مثال، ممکن است وکالتنامه دارای شروط، محدودیت‌ها یا اختیارات خاصی باشد که دامنه استفاده از وکالت را مشخص می‌کند. بنابراین، عبارت حق طلاق به تنهایی برای مشخص کردن حدود اختیار زوجه کافی نیست.
برای تشخیص اینکه زن دقیقاً چه اختیاراتی دارد و آیا برای استفاده از وکالت نیاز به تحقق شرط خاصی وجود دارد یا خیر، باید متن عقدنامه، شروط امضاشده و در صورت وجود، وکالت نامه رسمی طلاق بررسی شود. در نتیجه، نمی‌توان صرفاً بر اساس عنوان حق طلاق درباره امکان یا نحوه اقدام زن برای طلاق اظهارنظر قطعی کرد زیرا مفاد سند و حدود اختیارات اعطاشده تعیین‌کننده است.
آیا شروط ۱۲ گانه به صورت پیش فرض در عقدنامه وجود دارد؟
شروط دوازدهگانه معمولاً به‌صورت چاپی در سندهای رسمی ازدواج درج شده‌اند؛ اما صرف درج این شروط در عقدنامه به این معنا نیست که همه آنها در هر ازدواجی به‌طور خودکار پذیرفته شده‌اند. برای مشخص شدن وضعیت هر یک از شروط، باید سند ازدواج، متن شروط و امضاهای زوجین بررسی شود. در واقع، میان چاپ شدن شرط در عقدنامه و پذیرش و امضای آن شرط تفاوت وجود دارد.
بنابراین اگر یکی از زوجین قصد داشته باشد در آینده با استناد به یکی از شروط ضمن عقد برای طلاق اقدام کند، ابتدا باید مشخص شود که شرط موردنظر در سند ازدواج آن ها وجود داشته و توسط طرفین پذیرفته و امضا شده است یا خیر. همچنین باید توجه داشت که تحقق یک شرط ضمن عقد به‌تنهایی همیشه به معنای صدور قطعی حکم طلاق نیست بلکه شرایط قانونی و مدارک مربوط به آن نیز باید در دادگاه بررسی و احراز شود. به همین دلیل، بررسی دقیق عقدنامه در پرونده‌های مرتبط با شروط دوازدهگانه اهمیت زیادی دارد.
آیا امضای شروط دوازده گانه عقدنامه الزامی است؟
خیر. چاپ شدن شروط دوازده گانه در عقدنامه به معنای الزام زوجین به پذیرش و امضای همه آنها نیست. این شروط در سند ازدواج درج می‌شوند تا زوجین در صورت تمایل، مفاد آن ها را مطالعه کرده و درباره پذیرش آنها تصمیم بگیرند. پیش از امضای عقدنامه، بهتر است زوجین متن هر یک از شروط را با دقت مطالعه کنند و از آثار حقوقی آن آگاه باشند. امضای یک شرط میتواند در صورت تحقق شرایط مقرر در آن، برای زوجه امکان استناد به همان شرط و پیگیری حقوق قانونی خود را فراهم کند.
از طرف دیگر، امضا نکردن یک شرط نیز به معنای بی اثر بودن سایر حقوق قانونی زوجین نیست زیرا حقوق و تکالیف زن و شوهر تنها به شروط چاپی عقدنامه محدود نمی‌شود و ممکن است قانون برای هر یک از طرفین حقوق و ضمانت‌های اجرایی دیگری نیز در نظر گرفته باشد. بنابراین، هنگام تنظیم عقدنامه بهتر است به جای توجه صرف به وجود یا عدم وجود امضا، مفاد دقیق هر شرط و آثار حقوقی آن بررسی شود. در صورتی که درباره مفهوم یا پیامدهای یکی از شروط ابهامی وجود داشته باشد، دریافت مشاوره حقوقی پیش از امضای سند میتواند از بروز اختلافات بعدی جلوگیری کند.
6 نکته مهم درباره ی شروط 12 گانه عقد
- شروط ۱۲گانه همان حق طلاق نیستند.
- شروط باید توسط مرد پذیرفته و امضا شده باشند.
- ۱۲ شرط شامل نفقه، سوءرفتار، بیماری صعب‌العلاج، جنون، شغل نامناسب، حبس، اعتیاد، ترک زندگی، محکومیت مغایر حیثیت، بچه‌دار نشدن، مفقودالاثر شدن و ازدواج مجدد است.
- حق طلاق اصطلاح رایج است موضوع حقوقی دقیق تر معمولاً وکالت در طلاق است.
- امضا نکردن ۱۲ شرط به این معنا نیست که زن هیچ راه دیگری برای درخواست طلاق ندارد عسر و حرج مسیر جداگانه‌ای است.
- حق تحصیل، اشتغال، محل سکونت، شرط تنصیف دارایی و خروج از کشور جزو این ۱۲ شرط نیستند.
سوالات شما درباره شروط ۱۲ گانه عقد نامه
با امضای شروط ۱۲ گانه، زن حق طلاق دارد؟
اگر منظور از «حق طلاق» این باشد که زن صرفاً با امضای این ۱۲ شرط بتواند در هر زمان و بدون تحقق هیچ شرطی طلاق بگیرد، خیر. امضای شروط به این معناست که سازوکاری قراردادی پذیرفته شده که در صورت تحقق شرایط مشخص میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
آیا برای استفاده از شروط ۱۲ گانه باید تخلف مرد در دادگاه اثبات شود؟
در استفاده از وکالت مشروط مندرج در عقدنامه، تحقق شرط مورد استناد باید در فرایند قضایی احراز شود. صرف مطرح کردن ادعا کافی نیست و مدارک و دلایل مرتبط با همان شرط مورد بررسی قرار می‌گیرد.
وکالت در طلاق چه تفاوتی با شروط دوازده گانه دارد؟
در وکالت در طلاق، شوهر میتواند در حدود مشخصی به زن وکالت بدهد تا از طرف او اقدامات مربوط به طلاق را انجام دهد. اینکه این اختیار چقدر گسترده است، به متن وکالتنامه بستگی دارد.اما وکالت پیشبینیشده در شروط دوازدهگانه به تحقق شرایط تعیینشده در همان شروط گره خورده است.
تفاوت شروط ۱۲ گانه عقدنامه با شروط ضمن عقد توافقی چیست؟
شروط ضمن عقد مفهومی گسترده‌تر از شروط ۱۲ گانه چاپ‌شده در عقدنامه است. زن و مرد می‌توانند در چهارچوب قانون درباره شروط دیگری نیز توافق کنند. بنابراین هر شرطی که هنگام ازدواج تعیین می‌شود لزوماً یکی از «۱۲ شرط عقدنامه» نیست.
اگر یکی از شروط ۱۲ گانه محقق شود، زن باید چه کار کند؟
ابتدا باید اصل سند ازدواج، متن دقیق شرط موردنظر و امضاهای مربوط به آن بررسی شود. بعد باید مشخص شود وضعیت ایجادشده واقعاً با مفاد آن شرط مطابقت دارد یا نه و چه مدارکی برای اثبات آن وجود دارد.
آیا مرد می تواند شروط ۱۲ گانه را امضا نکند؟
بله. چاپ شدن یک شرط در سند به معنای پذیرش آن نیست. برای بررسی اینکه در یک ازدواج مشخص کدام شروط پذیرفته شده‌اند، باید اصل سند و امضاهای آن بررسی شود.
